حرم مطهر امام رضا علیه السلام

حرم مطهر امام رضا علیه السلام


 حرم مطهر امام رضا علیه السلام از گسترش آرامگاه امام هشتم شیعیان ایجاد شده است. در سال 817 هجری امام بزرگوار به شهادت رسیدند. نام این منطقه سناباد نام داشت که در قرن دهم مشهد نام گرفته شد و مقدس ترین شهر مذهبی در ایران گردید. منابع تاریخی و قدیمی ، ساخت حرم امام رضا مربوط به پیش از دوره سلجوقی دانسته اند.
حرم مطهر ساختمانی چهار گوشه می باشد كه در هر گوشه آن صفه‌اي به اندازه 3 متر وجود دارد كه از این صفحه محل ورود و خروج به حرم مطهر می باشد. ساختمان اصلي حرم، به بقعه هارون الرشيد مربوط می شود و از آنجایی كه مرقد مطهر امام رضا علیه السلام در وسط حرم قرار نداشت و طواف بر ضريح مشكل و سخت بود ، در سال 1343 ه.ش.، بدون آن كه آسیبی به استواري گنبد ایجاد شود، با ایجاد يك طاق بزرگ و ايجاد کردن دو پايه ، ديوار بین حرم و مسجد را برداشتند. طاق حرم به ارتفاع بیست سانتي‌متر با سنگ مرمر و بالاي آن تا ارتفاع دو متري با كاشي‌ نفيس از دوره سلجوقي می باشد كه بر اکثر آنها احاديث و آیات و بر بعضی ديگر، نقوش اسليمي برجسته کار شده است و دیده می شود. بر بالاي كاشي‌ها، كتيبه‌اي به صورت برجسته بر روي كاشي‌هاي چيني دارای آيه هایی از سوره فتح به تاريخ 760 هـ.ق نصب شده است. بر بالاي اين كتيبه، كتيبه ديگري از مرمر به عرض 32 سانتي‌متر وجود دارد كه بر آن قصيده‌اي از دبيرالملك فراهاني به خط نستعليق نوشته شده است. از اين كتيبه تا انتهاي ديوارها، به سال 1275 هجری قمری آيينه كاري شده می باشد . در انتهای 4 ديوار حرم كه زير طاق گنبد قرار گرفته است، سوره جمعه به خط ثلث عليرضا عباسي می باشد. در بخش بالایی ديوارها‌، با ساختن گوشواره‌ها ، طرح مربع به هشت ضلعي و گنبد درونی بر روي آن ساخته شده است. همه سطوح زير گنبد،‌ با آيينه كاري هنرمندانه‌ به شيوه مقرنس پوشیده شده است . گنبد بیرونی حرم بر روي ساقه‌اي به قطر 44/13 متر ساخته شده است و ارتفاع آن از كف بام در حدود 31 متر می باشد. كتيبه بسیار زيبا و بزرگ گنبد به خط ثلث عليرضا عباسي در 4 ترنج، به عربي مکتوب شده است. متن نوشته كتيبه شامل زيارت شاه عباس از حرم و تزيين آن به دستور ایشان به سال 1016-1010 هجری قمری می باشد. بر روي اين گنبد، كتيبه ديگري متعلق به شاه سليمان در سال 1086 هجری قمری به خط محمدرضا امامي وجود دارد كه در آن از زمان زلزله و شكاف بوجود آمده در گنبد و تزيين و بازسازی دوباره آن گفته شده است.
صحن عتیق كه در قسمت شمالی حرم قرار گرفته است،‌‌ ‌در زمان سلطان حسين بايقرا درست شده است و در دوران شاه عباس اول توسعه يافته است. . در اطراف صحن، تعدادي حجره در 2 طبقه و 4 ايوان در 4 جهت اصلي بنا ساخته شده است . ايوان طلا یا ایوان جنوبی، از بنای اميرعلي شيرنوايي در قرن نهم هجری می باشد و به علت اینکه سطح ايوان را نادرشاه طلاكاري انجام داده است، به ايوان نادري معروف شده .هم چنين ایوان هم در دوره شاه طهماسب صفوي طراحی و تزئین شده است. ايوان داراي 4 در طلايي می باشد كه به كفشداري بزرگ، توحيد خانه،  راهروي سقاخانه قدیم و از محل به دارالسياده و محلي كه در قدیم قرآن خانه بو ، باز مي شد. در قسمت جنوبي ايوان، طاقی شبیه محراب وجود دارد كه بر خشت‌هاي طلا کاری شده آن ، قصيده‌اي از «نديم» به زبان فارسي، و به خط نستعليق محمد علي بن سليمان رضوي مکتوب شده است كه نشانگر طلاكاري و بازسازی ايوان به دستور نادرشاه می باشد. در انتهای قصيده، تاريخ پایان آن ـ 1145 هجری قمری بیان شده است.

 

You have no rights to post comments